لشگركشى سارگن به ايلام سارگن محاربات خود را با ايلام ذكر كرده است و مهمترين آنها آنست كه جنگجوى بزرگ يك اندازه از فتوحات خود را بواسطهء ويران كردن كشور و معدوم ساختن محصولات و غلات بدست آورده ليكن دليلى در دست نيست بر اينكه در زمان سارگن يا نرامسين ، كه او نيز با ايلام جنگ كرده است ، دولت اكد آنكشور را بر قلمروى خود ضميمه و الحاق كرده باشد ، اگرچه ممكن است در دوره‌هاى مختلف خراج از آنها گرفته باشند . از طرف ديگر بطوريكه از كتيبه‌هاى تاريخى كه جديدا انتشار يافته و ما در فوق به آن اشاره كرديم چنين برميآيد كه آوان در عهد سلسلهء اكد يكى از مهمترين شهرهاى ايلام قلمداد شده و از اين امر چنين معلوم مىشود كه آنكشور زمانى هم تحت حكمرانى ايلام بوده است . تخته‌سنگ نرامسين يكى از مهمترين و بهترين غنايم هيئت اكتشافيهء دمرگان ستون سنگى نرامسين است كه سابقا راجع بمسئله سياهان ذكرى از آن كرده‌ايم و آن ستون بيادگار فتح لولوبى كه ناحيه‌اى است در زاگرس بين بغداد و كرمانشاهان حاليه برپا شده و صورت شاهرا ظاهر ميسازد با متحدين او كه در كوهستان بر دشمن غلبه يافته‌اند . از اين گذشته در همان ناحيه در درهء حلوان حجاريهاى مهمه‌ايست كه تصوير يكى از سلاطين قديم سامى را موسوم به انوباننى « 1 » و همچنين تصوير ربة النوع او را كه نين‌نى يا ايشتر « 2 » نام داشته ظاهر ميسازد و فتوحات اين دو پادشاه جنگى يقينا براى اين منظور بوده است كه ارتباط بين ايلام و دولت بابل را زياد كند چنانچه در بعضى الواح ذكرى از آن مىشود ، اگرچه در الواح مذكور عنوان ايلام خراج‌گذارى است نه دادوستد و بازرگانى ليكن يقينا به همين وسايل بازرگانى و معاملات هم توسعه مىيافته است . بارى از نظر تاريخ بابل دورهء سلسلهء اكد هم از حيث تمدن و هم از جهت صنايع و فنون درخشان‌ترين دوره‌هاى سومر و اكد در تاريخ باستان آنها محسوب مىشود ،

--> ( 1 ) - Anu - banini ( 2 ) - « سومر و اكد : صفحهء 250 و نيز رجوع شود به « هيئت علمى دمرگان در ايران » جلد 4 صفحهء 161 « مؤلف »